मकवानपुर । मकवानपुरको हेटौँडामा आयोजित एउटा अन्तरक्रियामा पत्रकारहरू केवल औपचारिक भाषणमा सीमित रहेनन्—उनीहरूका आवाजमा चिन्ता, अनुभव र भविष्यप्रतिको असमञ्जस मिसिएको थियो। विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवस (मे ३) को सन्दर्भ पारेर गरिएको छलफलले नेपाली पत्रकारिताको वर्तमान अवस्थालाई नजिकबाट केलाउने अवसर दियो।
कार्यक्रमको आयोजना नेपाल पत्रकार महासंघ मकवानपुर शाखाले गरेको थियो। सहभागीहरूले पछिल्लो समय प्रेस स्वतन्त्रताको अवस्थाबारे गम्भीर प्रश्नहरू उठ्न थालेको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरे। लोकतन्त्रको मेरुदण्ड मानिने स्वतन्त्र प्रेस नै दबाब, प्रभाव र भ्रमको घेरामा परेको अनुभव उनीहरूले साटे।
नेपाल पत्रकार महासंघ बागमती प्रदेश समितिका उपाध्यक्ष हरि हुमागाईले विगतदेखि नै सरकारहरू प्रेसमाथि नियन्त्रण गर्ने प्रवृत्तिमा देखिँदै आएको टिप्पणी गरे। ‘जुनसुकै सरकारले पनि कुनै न कुनै बहानामा प्रेसलाई अंकुश लगाउने प्रयास गरेको देखिन्छ’ उनले भने, ‘लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा प्रेस स्वतन्त्रता आधारभूत आवश्यकता हो, तर व्यवहारमा यसको पूर्ण प्रत्याभूति अझै हुन सकेको छैन।’
उनले अर्को महत्वपूर्ण पक्ष पनि औंल्याए-सामाजिक सञ्जालको तीव्र विस्तार। हुमागाईका अनुसार अहिले नागरिकहरूले सामाजिक सञ्जाल र स्थापित सञ्चार माध्यमलाई एउटै दृष्टिकोणबाट हेर्न थालेका छन्। ‘यसले पत्रकारिताको विश्वसनीयता र जिम्मेवारीमाथि थप चुनौती थपेको छ ।’ उनले भने। अपुष्ट र भ्रामक सामग्रीको बाढीले पेशागत पत्रकारिताको मूल्यांकनमै असर पारिरहेको उनको भनाइ थियो।
कार्यक्रममा नेपाल पत्रकार महासंघ बागमती प्रदेश समितिका संस्थापक अध्यक्ष प्रताप विष्टले राज्यको दृष्टिकोणमै परिवर्तन आवश्यक रहेको धारणा राखे। उनका अनुसार पत्रकारिता लोकतन्त्रको महत्वपूर्ण अंग भएकाले राज्यले यसलाई नियन्त्रणको साधन होइन, सहकार्य र संरक्षणको क्षेत्रका रूपमा बुझ्नुपर्छ। ‘पत्रकार र सञ्चार क्षेत्रलाई नियन्त्रण गर्ने होइन, सशक्त बनाउने सोच आवश्यक छ ।’ उनले जोड दिए।
पत्रकार महासंघ मकवानपुर शाखाका अध्यक्ष बालकृष्ण अधिकारीले भने पत्रकारहरूको संघर्षको पाटो स्मरण गराए। उनले पत्रकारहरूले आफ्नो अधिकार, स्वतन्त्रता र पेशागत सुरक्षाका लागि निरन्तर लड्दै आएको उल्लेख गर्दै थप एकजुटताको आवश्यकता औंल्याए। ‘प्रेस स्वतन्त्रताको रक्षा केवल नारामा सीमित हुनुहुँदैन, यसको सुनिश्चितताका लागि हामी सबै एकजुट हुनुपर्छ ।’ उनले भने।
स्वतन्त्र पत्रकार संघका केन्द्रीय महासचिव सुरेश श्रेष्ठले पत्रकारितामा आत्मअनुशासन र सन्तुलनको आवश्यकता औंल्याए। ‘मिडियाकर्मीहरूले सन्तुलित ढंगले सोच्नुपर्छ। यदि त्यसो भयो भने हामीमाथि प्रश्न उठ्ने ठाउँ पनि कम हुन्छ ।’ उनले स्पष्ट पारे। उनको भनाइले पत्रकारिताको आन्तरिक जिम्मेवारीलाई पनि उतिकै महत्व दिनुपर्ने सन्देश दिएको थियो।
अन्तरक्रियामा पत्रकार महासंघ मकवानपुरका पूर्व अध्यक्ष राममणि दाहाल,बागमती प्रदेश सदस्य सुवर्णलाल श्रेष्ठ,गैरसरकारी संस्था महासंघ नेपाल मकवानपुरका अध्यक्ष रमिला सापकोटा, हिमराइट्स मकवानपुरका कार्यक्रम संयोजक कुमारी वाइवा, लगायतले आफ्ना धारणा राखे। उनीहरूले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको महत्व, प्रेस स्वतन्त्रताको संरक्षण र बदलिँदो परिवेशमा पत्रकारितामाथि थपिँदै गएका चुनौतीहरूबारे गहन चर्चा गरे।
